Avrasya Bir Vakfı’nda Ahilik

“Ahilik, medeniyetimizin evrenselleşmesinde önemli görev ifa etmiştir, günümüzde de güç kaynaklarımızdandır.”

Ahilik kültürünün tanıtılması kapsamında Türkiye genelinde yapılan çalışmalara Avrasya Bir Vakfı da önemli bir katkıda bulundu. Vakfın kültür faaliyetleri kapsamında yürüttüğü Cumartesi çalışmalarında Ahilik konulu konferans; Beykent Üniversitesi Öğretim Üyelerinden Yrd. Doç. Dr. Erol ÜLGEN tarafından verildi.

Vakfın oturum başkanlığını yapan Gazeteci Araştırmacı-Yazar Oğuz ÇETİNOĞLU konferansı açış konuşmasında şunları söyledi: “Toplumumuzun yapılanmasında hatta Selçuklu ve Osmanlı Devletlerinin kuruluşunda önemli görevler ifa etmiş olan Ahilik’in bu yıl Kültür Bakanlığınca tanıtım programına alınmış olması memnuniyet vericidir. Bugünkü çalışmayla Vakfımızın yapacağı katkıları da çok olumlu bulduğumu ifade etmek istiyorum. Ahilik görünüşte zanaat ve ticaret erbabının bir teşkilatı olmakla birlikte bu teşkilatın ve mensuplarının devleti korumak, milletin huzur ve refahını sağlamak ve toplumun bilgilendirilmesi hususlarında önemli görevler ifa etmiş olduklarını biliyoruz. Özetle ifade etmek gerekirse Ahilik teşkilatı aynı zamanda bir ‘Alperenler Hareketi’dir.”

Daha sonra konferansına başlayan Yrd. Doç. Dr. Erol ÜLGEN özetle şunları söyledi: “Ahilik kelime anlamı bakımından iki şekilde değerlendirilmektedir. Birincisi Ahi kelimesi Arapça dilinde kardeşlik kökünden gelmektedir. Bu kelimenin bize mal oluşunu Türkçede “Akı” yani eli açık, cömert, mert kişi şeklinde ifade edenler de bulunmaktadır. Netice itibariyle her iki izahta maksada uygundur.

Ahilik Selçuklu Devletinde birliği sağlayan Osmanlı döneminde ise Osmanlı çınarına can suyu ve zemin olan bir eğitim, ahlak ve öğrenim teşkilatıdır. 13. yüzyıla geldiğimizde bu teşkilatı İslam imanı-inancı ve Türk töresinden vücut bulmuş sosyo-ekonomik bir yapı olarak görmekteyiz. Türkistan’dan Balkanlar ve Anadolu’ya yönelmiş göçlerde Türk boylarının “fütuvet” ocaklarını daha geniş ve derin bir anlama kavuşturarak Ahilik teşkilatı şekline getirdiklerini görmektedir. Nitekim Ahilik’e ait bütün usul ve esasları fütuvetnamelerde bulmaktayız. Ahilik’i mükemmel şekline kavuşturan Ahi Evran’dır. (1171-1262.) Ahi Evran yukarıda bahsettiğimiz göçlerle Anadolu’ya gelerek Kayseri’ye yerleşmiştir. Hocaları Fahreddin Razî, Ahmet Yesevî, Şihabüddin Sühreverdi gibi devrinin büyük alimlerinden öğrendiklerini anlatmaya ve yaşamaya koyulmuştur. Geçimini dabbahlık yaparak sağlayan Ahi Evran önce derici zanaatkar ve esnafını sonra diğer zanaat erbabını Ahi teşkilatları içerisinde bir araya getirmiştir. O erkeklerin eğitimiyle meşgul olurken eşi Fatma Bacı da hanımların eğitimini sürdürmüştür.

Moğol İstilasının 1243’te Kayseri’ye ulaşması üzerine Ahi teşkilatları Moğollara karşı büyük fedakarlıklarla bir savunma mücadelesi yapmışlardır. Bu şiddetli saldırılar karşısında Kayseri’yi terk etmek zorunda kalan Ahi Evran ve teşkilat bağlılarından bir kısmı Kırşehir’e yerleşmişlerdir. Burada kurulan dergahlarda toplumun moralinin yükseltilmesi ve muhtemel saldırılara karşı teşkilatlanması için yoğun çalışmalar yapılmıştır. Yetiştirilen Ahi Beyleri Anadolu’da öne çıkmış bulunan Osmanlı Beylerinin uç beyliklerine katılmışlardır. Osmanlı Beyliğinin vücut bulduğu Bilecik ve çevresinde dergah kurmuş olan Şeyh Edebali hazretleri de Ahi önderlerinin en önemlilerindendir. Biliyoruz ki Osmanlı Beyliğine İmparatorluğa giden ufku açan Bilge kişi Şeyh Edebali ve büyük medeniyet düşüncesi Ahilik olmuştur.

Uzunca yıllar ihmal edilmiş olan Ahilik müessesinin ülkemizde orta sınıfı teşkil etmiş bulunan ticaret ve zanaat erbabının hayat tarzı içerisinde yaşıyor olması çok büyük bir güçtür. İşte bu güçtür ki medeniyetimizi evrensel bir medeniyet haline getirmiş ve günümüzde de önemli moral kaynaklarımızdan biridir. Bugün Kültür Bakanlığınca Ahilik’in bir tanıtım programı çerçevesinde ele alınmış olması umut verici ve sevindiricidir. Cumhuriyetle birlikte özellikle I. İktisat Kongresinden sonra vücut bulmuş olan esnaf teşekküllerimizin mayası da Ahilik düşüncesidir. Ahilik düşüncesi orta dereceli okullarımızda da eğitim programları içerisine alınmıştır. ”Sorulan sorulara cevaplar, dinleyicilerden gelen önemli katkılarla son bulan konferansa katılım yoğun olmuştur.