Hedeflerimiz için Stratejik Planlarımız var mı?…

İlim ilim bilmektir, İlim kendin bilmektir Sen kendini bilmezsen, Bu nice okumaktır.

Yunus Emre

Eğer ilk önce nerede olduğumuzu bilirsek; ne yapmamız gerektiğini ve nasıl yapacağımızı iyi değerlendirebiliriz.

Abraham Lincoln

Hedefi olmayan gemiye hiçbir rüzgâr yardım edemez.

Montaigne

Stratejik Planlama

1990’lı yıllardan sonra daha sık duymaya başladığımız “Strateji” ve “Planlama” kelimeleriilebundan sonra daha da sık karşılaşacağız. Gerek kişisel gelişimde gerekse de kurum ve kuruluşlarımızın gelişmesinde mutlaka strateji planları olmalıdır. Hedefler belirlenmeli, hedeflere ulaşmak için kısa, orta ve uzun vadeli planlamalarımız olmak zorundadır.

Günümüzde yönetim faaliyetlerinin en temel adımını planlama oluşturmaktadır. Yapılan her çalışma belirli bir plan dâhilinde gündeme getirilmekte ve bu planın adımlarına göre sürdürülmektedir. Stratejik planlama da bu amaç için kullanılan yöntemlerin başında gelmektedir. Stratejik planlama; mevcut yapıların daha verimli ve uzun vadede çalışabilmeleri, sürdürülebilir sistemlerin oluşturulması ve bu sistemlerin bakımı için o güne ait kararların alındığı ve eylemlerin yapıldığı bir yönetim aracı ve planlama modelidir. Her planlama ve yönetim aracı gibi stratejik planlama da özel şirketler, geniş kapsamlı projeler, çeşitli amaçlar için kurulmuş sistemler, sivil toplum kuruluşları gibi farklı yapıların amaçları dâhilinde daha verimli çalışmalarını ve daha iyi sonuçlar almalarını hedeflemektedir.

Stratejik planlamanın ne olduğunu tam olarak kavrayabilmemiz için “strateji” ve “planlama” kelimelerinin ne anlama geldiğini bilme de fayda vardır.

Strateji Fark Oluşturmaktır

Strateji: Latince çizgi, yol anlamına gelen“stratum” kelimesinden türemiştir.

Türkçe de ise sürdürme, gönderme, götürme anlamlarında kullanmaktadır. Aslında strateji kelimesi genellikle askeri bir kavram olarak bilinmektedir. II. Dünya savasından sonra daha da sık kullanılmaya başlanmıştır. Askeri bir terim olarak strateji; düşmanın ne yapabileceğini veya ne yapamayacağını belirleyerek buna göre genel bir plan yapmak, kendi güçlerini yerleştirerek, gerektiğinde harekete geçirmektir.

Yönetim dilinde strateji; belirlenen amaçlara ulaşmak için mevcut kaynakları en uygun şekilde kullanmak için yapılan bir programdır. Bir işletme ya da kurum açısından strateji; isletmenin hangi işi yaptığını veya yapmak istediğini ne tür bir işletme olduğunu ya da olmak istediğini tanımlayan amaç, hedef ve görevlerini ve bunları gerçekleştirmek için gerekli yöntemlere denir.

Net bir şekilde ifade etmek gerekirse strateji fark oluşturmaktır. Günümüz piyasasın da bütün kurumlarda, işletmelerde, her türlü iş alanın da küreselleşen bu dünyada yer bulmak, söz sahibi olmak istiyorsak mutlaka farklı olmamız gerekir. Farklı olmakta ancak ve ancak çok iyi planlanmış ve yönetilmiş stratejilerle mümkündür. Günümüzde ayakta kalmak, rekabet etmek çağın değişim ve yeniliklerini yakalamak istiyorsak bu da ancak rakiplerimizden çok farklı stratejiler geliştirmekle mümkündür.

Özetle söylemek gerekirse strateji; belirlenen hedefe ulaşmak için takip edilen yol demektir. Stratejinin ne olduğunu tanımladığımıza göre planlamanın ne demek olduğunu açıklamada faydavardır.

Çalışmalarımızın Başarısını Tesadüflere Bırakamayız

Planlama; Yapının amacını gerçekleştirmek için gereken girdilerin sağlanması, bu girdilerinkullanılma yollarının kararlaştırılması sürecidir. Yapılması gereken işlerin saptanması ve geleceğikurgulama sanatıdır. Planlama yönetimin beynidir olmazsa olmazlarındandır. Günümüz dünyasında hiçbir çalışma tesadüfî başarılara bırakılamaz. Zamandan, enerjiden, emektendaha fazla faydalanmak için bir işi ilk seferde tam ve doğru olarak yapmak için kısacası bir işi sıfır hataile yapmak için planlama şarttır. Yapacağımız işleri bu iş her ne olursa olsun plansız yaparsak işlerimizde başarılar tesadüfe kalır. Günümüz dünyasında da tesadüflere asla yer yoktur. Ancak ve ancak nereye ve nasıl gideceklerini bilenler başarılı olurlar. Montaigne’in söylediği gibi “hedefi olmayan gemiye hiçbir rüzgâr yardım edemez.”

Bugün artık nereye ve nasıl gideceğini bilenler başarılı olmaktadırlar. Planlama, sahip olunan sınırlı kaynakların en rasyonel kullanmaya yönelik bir süreçtir. Bu sürecin temelinde amaçlı, bilinçli ve sistemli bir eylem yatmaktadır. Planlama, ne yapılacağının önceden karar verilmesidir. Planlama;  5N1K denilen, neyin, nerede, nasıl, ne zaman, niçin, kim tarafından yapılacağının önceden belirlenmesi sürecidir. Çok hızlı değişen ve gelişen dünya da yapılar(Kurum ve Kuruluşlar) eğer başarılı olmak istiyorlarsa mutlaka Stratejik Planlamalarını yapmak zorundadırlar.

Strateji yapının vizyonuna ulaşma da çaba sarf ettiği misyonunu ileriye götürmek ve paydaşlarla beraber belirtilen amaçlar doğrultusunda özel politikalar saptama, yapının temel hedeflerini ve amaçlarını başarabilmesi için bunları en uygun şekilde uygulamaya geçirme sürecidir. Strateji ve planlama kelimelerinin anlamlarını açıkladığımıza göre artık stratejik planlamanın ne demek olduğu açıklamakta fayda vardır.

Değişime Hazır Olmak

Stratejik planlama hemen her yapıda tepe yönetim ve idareciler tarafından belirlenen ve paylaşılan ileriye yönelik, varılması planlanan genel amaçları içerir.

Stratejik planlamada üst yöneticilerin rolü çok büyüktür. Kurumları harekete geçiren değişimi başlatan ve sürdüren üst yönetimlerdir. Üst yönetimlerin kabul etmediği hiçbir proje başarıyla sonuçlanamaz.

Kaoru Ishıkava derki “Eğer üst yönetimin önderliği yoksa toplam kalite kontrolünü uygulamaktan vazgeçin.”Bu sözden de anlaşıldığı gibi üst yönetimin kabul etmediği bir değişim tamanlamıyla amacına ulaşamaz. O zaman yapacak tek bir şey kalıyor. Ya üst yöneticileri değişime açık halegetirmek, yetiştirmek, geliştirmek gerekir. Ya da değişime direnenleri sistemden ayıklamak gerekir. Çünkü günümüzrekabet dünyası bunu gerektirmektedir. Değişime direnen hiç bir sistem ayakta kalamaz.

Misyon ve Vizyon

Yeri gelmişken misyon ve vizyon kelimelerini de açmak gerekir. Çünkü stratejik planlamada bu kelimelerle sık sık karşılaşılacaktır.

Misyon; Fransızca  “mission” kelimesinden gelmektedir ve Türkçe de ulu görev, öz görev, amaç anlamlarında kullanılır. Türk Dil Kurumu’na göre bir kimse kurum ya da kuruluşun var oluş nedenidir. Bir kimse kurum ya da kuruluşun yapması beklenen görevdir. Kısaca bir kurumun varlık nedenidir. Misyon bir kurumun hizmet alanını gösterir. Kurumun yapması gerektiğini belirler ve kurumun değişmez karakterini tanımlar.

Vizyon da yine Fransızca bir kelimedir ve “vission” kelimesinden gelmektedir. Türkçe de ulu düş, ülkü, genişgörüşlülük, uzgörür, ileri görüş anlamlarında kullanılır. Vizyon bir kurumun uzun vade de ulaşmak istediği yer ve durumu, ilerleyeceği yönü tarif eder. Kurumun ideal geleceğini sembolize eder. Uzun vade de yapılacak işler ve gelecekte olunmak istenen yerdir.

Bütün bu açıklamalar ışığın da eğer bir kurum mevcut yerini beğenmiyorsa, tesadüfe dayalı bir gelişmişlik göstermek istemiyorsa piyasa ile rekabet etmek, çağın gerektirdiği bilgi birikim ve donanıma sahip olmak istiyorsa, kendini çağın gerisinde görmek istemiyorsa, mutlaka stratejik planlama yapmalıdır. Bu da ancak stratejik planlama ile mümkün olur.

Stratejik Planlama bir kuruma birçok faydalar sağlar. Bunları sıralamak gerekirse;  *Liderlerin vizyonları hem içte hem de dışta geniş kitleler tarafından paylaşılıp kabul görür.

• Kurumun misyonuna açıklık kazandırır.
• Hizmet verilen hedef kitlenin özellikleri belirlenir.
• Kurumun güçlü ve zayıf yönleri ortaya çıkar.
• Kurumun iç kaynakları tespit edilir.
• Ortaya çıkan fırsatlar değerlendirilir.
• Planlamaya hem içten hem de dıştan destek sağlanacağı için planlanan çalışmanın kabul görmesi ve uygulamada ki başarı artar.

Klasik planlama yaklaşımın da geçmiş ve bugün birlikte geleceği oluşturmaktadır. Stratejik planlama yaklaşımın da ise geçmiş deneyimimiz ve bilgi birikimimiz ile kazandığımız ön görüşümüz vizyonumuzdur. Vizyonumuzu bugün etkili bir şekilde kullanarak yapacağımız planlama geleceği oluşturur. Özetle gelecek geçmiş ile birlikte bugün oluşacaktır.

” Gelişmek, İlerlemek, Kalkınmak İçin

Stratejik Planlama Yapmak Gerekir ”

Değişim ve gelişimin kaçınılmaz olduğu günümüzde kalkınmanın, ilerlemenin klasik planlama ile yapılması mümkün değildir. Öyleyse kalkınmak, gelişmek, değişmek isteyen her sistem çok acil olarak Stratejik Planlama yapmalıdır.

Huxhold ve Levinsohn (1995)’e göre stratejik planlama şu adımlardan oluşur:

• Mevcut durum analizi
• Stratejik görüşün oluşturulması
• Programın (projenin) fizibilite çalışmaları
• Finans stratejileri
• Program için faaliyet alanının geliştirilmesi

Stratejik planlama bu kapsamda ele alındığında iyi bir planlamanın gerçekleştirilebilmesi için mevcut durumun iyi bir şekilde analiz edilmesi ve tanımlanması gerekmektedir. Bu kapsamda kurulması ya da geliştirilmesi planlanan sisteme ilişkin iç ve dış çevrenin değerlendirilerek analiz edilmesi, stratejik planlama sürecinin önemli bir bölümünü oluşturmaktadır.

Stratejik Planlama Gelecekle İlgilenir.

Gelecekte arzu edilen durumu ve ona ulaşmanın yollarını tasarlar. Stratejik planlama devamlılık göstermesi gereken bir süreçtir, davranıştır, hayat tarzıdır. Kısa, orta ve uzun vadeli bütçe ve faaliyet planlarını birbirine bağlar. Başarılı olmak isteyen kurum ve kuruluşların stratejik planlama yapmaktan başka çareleri yoktur. Yapıların stratejik planını yapmadan önce mevcut durumunu analiz edip nerede olduğunu tespit etmesi gereklidir.

Bu durum tespiti çok önemli bir süreçtir. Nerede olduğumuzu açıkça belirlemeliyiz ki geleceğe yönelik planlamalarımızı sağlıklı yürütebilelim. Eğer zayıf yanlarımızı görmezden gelirsek hedeflere ulaşmamız imkânsızlaşır. Abraham Lincoln’ un dediği gibi;“Eğer ilk önce nerede olduğumuzu bilirsek; ne yapmamız gerektiğini ve nasıl yapacağımızı iyi değerlendirebiliriz.”

Haftaya, “STRATEJİK PLANLAMANIN ESASLARI (SWOT-DURUM ANALİZİ)”

Hazırlayan :

Mehmet Nuri KAYNAR (Eğitimci, Proje Hazırlama ve Yönetimi Uzmanı )